Teoria Autodeterminacji

Trzy potrzeby, bez których motywacja gaśnie.

Teoria autodeterminacji zakłada, że trwała, wewnętrzna motywacja człowieka opiera się na zaspokojeniu trzech podstawowych potrzeb psychologicznych: autonomii (poczucia, że sam decydujesz o swoich działaniach), kompetencji (poczucia skuteczności) i przynależności (poczucia więzi z innymi).

Mechanizm wyjaśnia, dlaczego zewnętrzne naciski - kontrola, presja czasu, nagrody warunkowe - osłabiają zaangażowanie, nawet jeśli krótkoterminowo zwiększają wydajność. Gdy którakolwiek z trzech potrzeb zostaje zablokowana, motywacja przesuwa się z "chcę" na "muszę", co z czasem prowadzi do wypalenia i spadku jakości działania.

Przykład: pracownik z pasją tworzący własne projekty programistyczne po godzinach traci entuzjazm, gdy w pracy dostaje dokładnie te same zadania, ale narzucone odgórnie, z ciasnymi terminami i bez możliwości wyboru metody. Ta sama czynność, ale bez autonomii, przestaje być przyjemnością i staje się obowiązkiem.