OutSnap OutSnap, karta wiedzy: Efekt Samospełniającej się Przepowiedni (Psychologia)
Psychologia

Efekt Samospełniającej się Przepowiedni

Wiara w coś potrafi sprawić, że staje się to prawdą.

Karta wiedzy z dnia 8 września 2026

Efekt samospełniającej się przepowiedni to zjawisko, w którym fałszywe z początku przekonanie o rzeczywistości prowadzi do zachowań, które ostatecznie sprawiają, że to przekonanie staje się prawdziwe - mimo że pierwotnie nie miało żadnego oparcia w faktach.

Mechanizm działa przez pętlę zwrotną między oczekiwaniami a działaniem: przekonanie zmienia sposób, w jaki się zachowujemy, nasze zachowanie wpływa na reakcje innych ludzi lub na wynik sytuacji, a te reakcje z kolei potwierdzają pierwotne, błędne przekonanie - zamykając koło, które sprawia wrażenie trafnej przepowiedni.

Przykład: plotka o problemach finansowych zdrowego banku sprawia, że klienci masowo wycofują depozyty z obawy przed utratą pieniędzy. To masowe wycofywanie środków realnie doprowadza bank do bankructwa - choć na starcie nie miał żadnych rzeczywistych problemów. Sama obawa stała się przyczyną tego, czego się obawiano.

Źródło: Merton, R.K., 1948, The Antioch Review
Zagraj w mini-grę na outsnap.io